Cúng ông Công ông Táo: Văn khấn, mâm cỗ cần có những gì?

Cúng ông Công ông Táo là cúng thần nào?

Cúng ông Công ông Táo là cúng thần nào? Theo tín ngưỡng cổ truyền, ngày 23 tháng Chạp hàng năm (âm lịch) là ngày Táo Quân cưỡi cá chép vàng về trời để báo cáo với Ngọc Hoàng Thượng đế những điều tai nghe mắt thấy ở trần gian trong một năm vừa qua. Ngày này cũng thường được gọi là Tết ông Công ông Táo, ngày ông Tao về trời hay lễ cũng ông Tao về trời

Táo Quân trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam là vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc. Tuy vậy người dân vẫn quen gọi chung là Táo Quân hoặc Ông Táo. Bếp là bản nguyên của nhà khi người nguyên thủy có lửa và đều dựa trên nền móng là đất.

Cúng ông Công ông Táo
Cúng ông Công ông Táo 23 tháng Chạp

Thông tin chi tết 3 vị Táo Quân:

  • Thổ Địa Long Mạch Tôn Thần: Cai quản đất đai âm trạch và long mạch của gia đình. Ta hay gọi là “Thổ thần thổ địa”.
  • Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân: Cai quản toàn bộ sinh hoạt và bếp núc của gia đình. Đây chính là vị thần tấu sớ lên Ngọc Đế. Ta hay gọi là “Thổ công táo quân”.
  • Ngũ Phương Ngũ Thổ Phúc Đức Chính Thần: Cai quản toàn bộ việc mua bán hàng hóa đồ ăn thức uống cho gia đình. Ta hay gọi là “Thổ kỳ”.

Như vậy theo truyền thuyết, Cúng ông Công ông Táo là cúng thần bếp, gồm táo bà và hai táo ông. Việc thờ thần bếp ở mỗi gia đình là tín ngưỡng có từ xa xưa, với ý nghĩa mong muốn một cuộc sống luôn đầm ấm, hạnh phúc, mọi người luôn thương yêu, quý trọng nhau.

Người Việt quan niệm ba vị Thần bếp định đoạt phước đức cho gia đình, nhưng phước đức này sẽ do việc làm đúng đạo lý sống của gia chủ và những người trong nhà làm căn cứ để báo cáo với Ngọc Hoàng.

Bàn thờ ba vị Táo Quân thường đặt gần bếp, trên có bài vị thờ. Người Việt quan niệm, các Táo Quân bay về trời bằng cá chép vàng nên 23 tháng Chạp hàng năm thường cúng thêm 3 con cá chép sống, làm lễ xong thì phóng sinh tại ao hồ gần nhà.

Cúng ông Công ông Táo Tết 2021 là ngày nào?

Theo lịch âm, Cúng ông Công ông Táo dù là năm nào cũng rơi vào ngày 23 tháng Chạp (23/12 Âm lịch). Cúng ông Công ông Táo Tết 2021 sẽ là Thứ 5 ngày 4/2/2021 Dương lịch.

Cúng ông Công ông Táo vào giờ nào?

Theo quan niệm truyền thống của người Việt Nam, phải hoàn thành tất cả các nghi lễ trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp. Tức là 3 con cá vàng sẽ phải được phóng sinh và hóa vàng mã trước 12 giờ trưa. Còn giờ cúng tiễn ông Táo về trời đẹp nhất là sáng ngày 23 tháng Chạp. Dân gian cũng quan niệm vui rằng, cho các Táo Quân đi sớm để không bị tắc đường, để đảm bảo kịp giờ đưa ông Táo lên thiên đình báo cáo.

Thả cá chép tiễn ông tao về trời phải trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp
Thả cá chép tiễn ông tao về trời phải trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp

Cúng ông Công ông Táo cần những gì?

Mâm cúng ông Táo hay lễ cúng ông Công ông Táo phải được chuẩn bị cẩn thận và tỷ mỉ, chu toàn, vì đây là được quan niệm là bài báo cáo những việc của gia đình đã làm trong 1 năm qua. Do đó, mâm cúng ông Công ông Táo đều phải có những lễ vật sau:

Lễ cúng ông Công ông Táo

  • Mũ ông Công ba cỗ: Hai mũ Táo ông và một mũ của Táo bà. Mũ dành cho các ông Táo thì có hai cánh chuồn, mũ Táo bà thì không có cánh chuồn. Màu đỏ cho thần Thổ Công Táo Quân. Màu vàng cho Thổ Thần Thổ Địa. Màu trắng, cho thần Thổ Kỳ.
  • Cá chép: Phương tiện tiễn ông Công ông Táo lên chầu trời. Ngày nay, cá chép có thể là cá sống (3 con 3 màu đỏ vàng trắng)

Mâm cỗ cúng ông Công ông Táo

Theo phong tục, mâm cúng ông Công ông Táo gồm có:

  • Gà luộc
  • Đĩa xào thập cẩm
  • Đĩa gạo, đĩa muối
  • Xôi gấc
  • Bánh chưng
  • Giò
  • Canh măng, nấm, mọc
  • Hoa quả: Bưởi, cau, lá trầu
  • 3 chén rượu (3 loại thì càng tốt, màu 3 chén: đỏ, vàng, trắng)
  • 3 chén trà (3 loại thì càng tốt, màu 3 chén: đỏ, vàng, trắng)
  • Lọ hoa
  • Vàng thuyền, vàng thỏi, vàng lá cho ba vị mỗi vị 99 thuyền, 99 thỏi, 99 lá (Lưu ý: không đốt tiền âm phủ vì họ là thần tiên, họ không phải là vong hồn người âm nên nếu đốt tiền âm phủ họ sẽ không nhận).
  • 9 nến đỏ, lư hương 9 nén nhang
Hình ảnh mình họa ông táo về trời báo cáo Ngọc Hoàng ngày 23 tháng Chạp
Hình ảnh mình họa ông táo về trời báo cáo Ngọc Hoàng ngày 23 tháng Chạp

Bài văn khấn ông Công ông Táo 23 tháng Chạp

Ban thờ ba vị thần bếp này chung một bát nhang, không nên để bát nhang thổ thần thổ địa ở cùng với ban thờ gia tiên. Ban thờ nên đặt trên bàn riêng để ở ngoài sân, ngoài hành lang hay ở giữa phòng khách. Trên bàn cúng các vị nên trải vải đỏ. Những ngày mùng 1, ngày rằm… ta nên cúng cho các vị thần bằng chính lương tâm của mình, không đòi hỏi lễ lạt quá lớn, có sao thì cúng như vậy. Ngày 23 tháng Chạp là ngày trọng đại để làm lễ tiễn thần Táo Quân về trời tấu sớ nên mọi nghi lễ cần làm phải bài bản và thịnh soạn.

Mâm lễ đặt ngoài trời giữa sân hoặc nếu ở chung cư thì giữa nhà, mâm lễ đặt ở hướng Nam, nghĩa là ta quay mặt về hướng Nam mà hành lễ.

  • Hướng Bắc là làm lễ thờ Thượng đế, Ngũ đế.
  • Hướng Tây Bắc là làm lễ thờ các vị đại tiên
  • Hướng Đông là làm lễ cúng các vị Thiên tử là Vua hoặc các vị Thánh.
  • Hướng Nam là làm lễ thờ các vị thần linh.
  • Hướng Tây là làm lễ thờ Phật.
  • Hướng Đông Nam là hướng của người.
  • Hướng Đông Bắc là hướng của quỷ.
  • Hướng Tây Nam là hướng của ma vong.

Màu sắc các loại vải trong khi hành lễ cần lưu ý: Màu đỏ mang lại vận khí tốt. Màu trắng mang lại tài lộc. Màu vàng mang lại sự bình an.

Vắn khấn cúng tiễn Táo Quân chầu trời – GS Lương Ngọc Huỳnh

Nghi lễ cúng ông Công ông Táo về trời 23 tháng Chạp của GS Lương Ngọc Huỳnh
Nghi lễ cúng ông Công ông Táo về trời 23 tháng Chạp của GS Lương Ngọc Huỳnh

Kính lạy Thượng Đế.

Kính lạy Ngũ Đế, Đông phương Thanh Đế, Nam phương Xích Đế, Tây phương Bạch Đế, Bắc phương Hắc Đế, Trung ương Hoàng Đế.

Kính lạy các vị đại tiên.

Kính lạy: Thượng đàm thần tướng thiên thiên tướng.

Trung đàm thần tướng thiên thiên binh.

Hạ đàm thần tướng thiên thiên mã.

Kính lạy Sơn thần, Long thần, Thổ địa, Thổ công táo quân, Thổ kỳ, Thần tài hạ đàn chứng giám.

Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp năm Canh Tý Là ngày thần Táo quân về trời tấu sớ.

Tín chủ con tên là… sinh ngày… tháng… năm… nguyên quán… địa chỉ thường trú… với tấm lòng thành kính con xin sửa soạn lễ vật, cùng sơn hào hải vị, tiền vàng, nhang đăng thỉnh cầu kính mời Thượng Đế, Ngũ Đế, các vị Đại Tiên, các vị Thần Tướng, Thiên Tướng, Thiên Binh, Thiên Mã, cùng chư vị thần tiên trên trời dưới đất, chứng giám cho con được làm lễ tiễn thần Thổ Công Táo Quân về trời tấu sớ lên Ngọc Hoàng Đại Đế.

Kính lạy Sơn Thần, Long Thần, Thổ Thần Thổ Địa, Thổ Công Táo quân, Thổ kỳ hạ đàn chứng lễ.

Trong năm qua nhờ ân phúc của Thượng Đế, Ngũ Đế, các vị Đại Tiên và các Ngài mà chúng con được mạnh khỏe, hạnh phúc, vận khí hanh thông mọi việc đều như ý.

Nay con làm lễ với tấm lòng thành kính biết ơn và xin được tiễn chư ngài về trời, tấu xin Thượng Đế, Ngũ Đế, cùng chư vị Thần Tiên, toàn gia quyến chúng con xin vô cùng cảm tạ ân đức của Thượng Đế cùng chư ngài đã che chở cho chúng con trong suốt năm qua.

Nay kính mong thần Táo Quân gợi ý lên Tam Thanh Ngọc Hoàng Đại Đế cầu xin Thượng Đế khai ân minh xét để sang năm mới Tân Sửu – 2021, đất nước con được thái bình, quê hương con được giàu đẹp, gia tộc và gia đình con luôn được mạnh khỏe hạnh phúc, an khang thịnh vượng, vận khí hanh thông, vạn sự như ý.

Con cầu xin Thượng Đế, Ngũ Đế các vị Đại Tiên, cùng chư ngài chứng giám cho tấm lòng thành kính của chúng con.

Kính chúc Thượng Đế, Ngũ Đế, các vị Đại Tiên cùng chư ngài thiên thiên tuế. Con xin tỏ lòng biết ơn và xin đa tạ.

(Con xin đa tạ, con xin đa tạ, con xin đa tạ!)

* Sau khi cúng xong thì lại kính lễ 9 lần.

* Lễ xong đi lùi ba bước mới được quay lưng đi.

* Chờ nhang cháy 1/3 ta đã có thể mang vàng mã đi hóa cho các vị thần. Hóa xong thì gói tro vào một tờ giấy màu đỏ sạch sẽ, rồi mang cá và tro đi thả ở sông, suối, hay hồ nước có dòng chảy lưu thông. Không nên thả ở những hồ nước bẩn, ao tù.

Ghi chú:

Trong văn khấn không nói đến Phật. Vì lễ cúng Táo Quân là nghi lễ của Thần Tiên. Không phải nghi lễ của Phật giáo. Mọi người không nên hiểu lầm.

Những gia đình có điều kiện thì làm được như vậy. Ai không có điều kiện thì thần tiên không bắt buộc phải lễ nghi trịnh trọng. Tùy theo hoàn cảnh của mình mà làm, có sao thì ta làm vậy, cốt ở tấm lòng thành kính là được.