Thực đơn mâm cỗ ngày Tết chuẩn 3 miền Bắc, Trung, Nam

Mâm cỗ ngày Tết

Mâm cỗ ngày Tết theo phong tục cổ truyền bao giờ cũng thịnh soạn, có những món đặc trưng khác với ngày thường. Dù mỗi vùng miền sẽ có những món ăn riêng, phù hợp với văn hóa địa phương và khí hậu phát triển sản vật, nhưng tựu chung lại, mâm cỗ ngày Tết là những món mang tinh hoa của ẩm thực, là những món ngon nhất, đặc biệt nhất ở nơi đó.

Bởi những mâm cỗ ngày Tết không chỉ để các thành viên gia đình thưởng thức mà còn là “lễ vật” với thần linh, đất trời vào thời khắc giao thoa của năm cũ năm mới, là bữa cơm linh thiêng “dâng lên” tổ tiên.

Chính vì thế, mâm cỗ ngày Tết Nguyên đán cũng có một số quy định thật đặc biệt như: tối thiểu phải có 3 món: món mặn, món canh và món ăn kèm. Từ xưa, mâm cỗ Tết truyền thống sẽ có 4 bát, 4 đĩa tượng trưng cho 4 mùa (xuân, hạ, thu, đông) – 4 phương (đông, tây, nam, bắc) – 4 đơn vị thời gian (năm, tháng, ngày, giờ). Cỗ lớn hơn thì 6 – 8 đĩa, bát tượng trưng cho sự phát triển, phồn thịnh  (lộc – phát).

Mâm cỗ ngày Tết
Mâm cỗ ngày Tết

Bát gồm có những món:

Măng hầm chân giò – Bóng bì – Thịt viên mộc nhĩ nấu – Nấm thả – Vây cá thủ – Chim hầm – Gà tần – Miến nấu lòng gà

Đĩa gồm các món:

Thịt gà luộc – Giò lụa – Chả quế – Thịt đông – Bánh chưng – Giò thủ – Xôi gấc – Dưa hành nén

Ngày này, xã hội phát triển, văn hóa Đông – Tây có sự hòa nhập, nhiều gia đình còn bày biện mâm cỗ với những món ăn từ nước ngoài như: xúc xích, thịt hun khói, thị hộp…. Tuy có những sự thay đổi đó nhưng những món ăn truyền thống của người Việt vẫn luôn luôn và mãi mãi là chủ đạo trên mâm cỗ ngày Tết như: Bánh chưng, bánh tét, xôi gấc, dưa hành, thịt đông, giò chả, dưa món, thịt kho hột vịt, canh khổ qua…

Mâm cỗ ngày Tết miền Bắc

Mâm cỗ ngày Tết miền Bắc có gì đó vẫn còn giữ được nét truyền thống từ xa xưa. Người miền Bắc cũng yêu cầu mâm cỗ có sự khuôn khổ nhất định như: mâm cỗ phải có đủ sắc màu thể hiện sự sung túc, may mắn. Mỗi một món dù xào, luộc, hấp đều phải đong cho đầy đĩa, đầy bát để thể hiện sự thịnh vượng và no đủ cho năm sau.

Món mặn trên mâm cỗ ngày Tết miền Bắc

Thịt gà luộc

Đây là món chủ đạo trên mâm cỗ Việt, nghĩ lễ hay bữa tiệc nào cũng phải có thịt gà. Do đó, những ngày quan trọng như Tết Nguyên đán, thì trên mâm cỗ Tết, cúng gia tiên, giao thừa thì phải có thịt gà. Thịt gà được chọn là gà trống, mào đỏ tươi, lông mượt, móng khỏe, chân vàng. Khi luộc gà cũng phải tạo dáng gà cho uy dũng và bôi nước nghệ để gà được vàng đẹp mắt.

Gà được cúng Tết thường là gà nuôi ăn thóc, ngô để thịt được chắc và thơm. Thịt gà ăn kèm với lá chanh hoặc muối ớt chanh để mang lại hương vị thơm ngon nhất.

Thịt nấu đông

Đây là món ăn quen thuộc của người miền Bắc mỗi khi vào Đông. Các nguyên liệu nấu thịt đông thường gần gũi với đời sống sản xuất nống nghiệp như: thịt chân giò, bì lợn hoặc tai lơn, mộc nhĩ và hạt tiêu. Các nguyên liệu được ninh nhừ, sau đó để nguội, cho vào tủ lạnh. Khi ăn sắt thành từng miếng cho vào đĩa.

Mâm cỗ ngày Tết miền Bắc
Mâm cỗ ngày Tết miền Bắc

Giò chả

Giò chả hay còn gọi là giò lụa  được làm từ thịt lợn thăn nạc giã nhuyễn kết hợp với nước mắm ngon, sau đó gói trong lá chuối và đem đi luộc chín. Mâm cỗ ngày Tết miền Bắc cũng không thể thiếu giò lụa.

Nem rán

Thành phần gồm có: thịt lơn băm, mộc nhĩ, miến, hành, giá, trộn đều cùng trứng, cuộn vào bánh tráng và đem rán giòn đều. Khi ăn dùng với nước năm chanh ớt tỏi, ăn kèm với sống. Đây có thể nói là món ăn tinh túy của ẩm thực Việt, đến người nước ngoài cũng phải tấm tắc khen ngon. Dĩ nhiên nem rán không thể thiếu trên mâm cỗ ngày Tết.

Rau xào

Rau xào không phải món ăn đặc trưng của ngày Tết nhưng phải có để cho mâm cỗ ngày Tết cân bằng. Những nguyên liệu thường được sử dụng là: cà rốt, súp lơ, su hào, nấm hương, cần tây, hành tây, đậu hà lan…

Món canh

Canh măng chân giò/cổ, cánh, chân gà

Măng lưỡi lợn được phơi khô, thái mỏng nấu với chân giò thêm chút hành củ. Hoặc canh măng có thể nấu với cổ, cánh, chân gà,

Canh miến nấu măng

Món canh là sự kết hợp giữa sự béo bùi của thịt gà, sườn non được hầm vừa chín và hương thơm thanh mát, vị bùi ngọt, dai dai của măng.

Canh bóng thập cẩm

Canh bóng thập cẩm là món canh được nấu từ các nguyên liệu như thịt, giò sống, cải xanh, nấm, su hào, đậu Hà Lan,… đặc biệt nhất chính là phần bóng bì. Bóng bì là phần da heo được ngâm mềm và ướp với rượu trắng, gừng, có màu ngả vàng, chế biến được rất nhiều món ăn.

Canh thịt viên mộc nhĩ, thả nấm

Thịt nạc lợn được giã nhuyễn, trộn với chút mộc nghĩ rồi vo viên, nặn bám vào mộc nhĩ rồi thả vào nước luộc rau củ su hào, cà rốt tạo nên một bát nước dùng có vị ngọt của thịt và vị thanh mát của rau củ.

Món ăn kèm

Nộm rau

Su hào hoặc đu đủ, cà rốt, hoa chuối, ngọn rau muống, dưa chuột được tỉa nhỏ, bóp trộn với dấm chanh xuất hiện trên mâm cỗ ngày Tết với mục đích khiến người dùng không bị ngấy khi dùng chung với các thực phẩm khác.

Bánh chưng/Dưa hành

Nguyên liệu để làm bánh chưng gồm có: Lá dong, lạt giang dẻo, gạo nếp cái hoa vàng, đỗ xanh, thịt ba chỉ, muối và hạt tiêu. Ăn kèm với bánh Chưng là dưa hành. Thế nên mới có câu đối về sản vật ngày Tết: Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ – Cây nêu, tràng pháo bánh chưng xanh“.

Xôi gấc

Xôi gấc được nấu từ gạo nếp ngon, trộn thêm nhân của quả gấc tươi gấc tươi. Trước khi đồ hay hấp, gạo nếp được bóp cùng gấc tươi thêm chút rượu, chút muối, đường và nước cốt dừa cho thơm. Nhiều nơi sẽ cho thêm một chút đậu xanh sau khi xôi gác đã được úp thành hình trên đĩa.

Món ăn ngày Tết này khi chín sẽ có màu đỏ tươi của gấc, vị dẻo của gạo nếp, pha một chút ngậy dịu của nước cốt dừa, ngọt nhẹ của đường. Vì có màu chủ đạo là đỏ nên xôi gấc tượng trưng cho ngày đầu năm may mắn, hanh phúc, phước lộc đồi dào.

Mâm cỗ ngày Tết miền Trung
Mâm cỗ ngày Tết miền Trung

Mâm cỗ ngày Tết miền Trung

Mâm cỗ miền Trung có sự khác biệt hơn so với miền Bắc và miền Nam là có nhiều món cay hơn.

Món mặn

Tôm chua

Nem chua

Bò khô mật mía

Thịt lợn ngâm mắm

Giò bò tiêu sọ

Món canh

Bánh canh cua

Canh gà lá giang

Canh hến nấu chua

Canh cá bống mú

Món ăn kèm

Bánh Tét

Dưa món

Bánh tố

Mâm cỗ ngày Tết miền Nam
Mâm cỗ ngày Tết miền Nam

Mâm cỗ ngày Tết miền Nam

Miền Nam có mâm cỗ Tết gồm những món đặc trưng như: Canh khổ qua, bánh tráng cuốn, củ kiệu tôm khô… Chi tiết sẽ có các món như:

Món mặn

Gỏi cuốn

Bánh tráng cuốn

Thịt kho hột vịt

Củ kiệu tôm khô

Chả giò chiên

Bánh gai

Món canh

Canh khổ qua nhồi thịt

Món ăn kèm

Xôi vò

Dưa giá

Củ cải ngâm chua ngọt

Bánh Tét

Lạp xưởng

Xem thêm: Mâm ngũ quả ngày Tết của 3 miền có gì khác nhau?