Các món ăn ngày Tết truyền thống của 3 miền

Các món ăn ngày Tết – Ở mỗi miền, dựa vào tập tục truyền thống địa phương mà sẽ có các món ăn ngày Tết khác nhau, mâm cỗ Tết cũng vì thế mà được bày biện với các thực đơn khác nhau. Dù có điểm khác biệt ở mỗi vùng miền, nhưng ý nghĩa về mâm cỗ Tết đều có điểm chung là cầu mong một năm mới ấm no, hạnh phúc.

Dù có khác nhau nhưng trên mâm cơm ở 3 miễn đều sẽ có những món như: bánh đặc trưng từng vùng, thịt, giò chả, đồ gém ăn kèm như dưa chua, củ kiệu, hành hẹ và nước canh…Cùng tìm hiểu các món ăn ngày Tết truyền thống của 3 miền Bắc, Trung, Nam – Việt Nam.

Món ăn ngày Tết
Món ăn ngày Tết ở 3 miền có gì khác biệt?

Xem thêm:

Các món ăn ngày Tết ở miền Bắc

Bánh Chưng

Mặc dù ngày nay ở cả 3 miền đều có thể có bánh Chưng trên mâm cỗ Tết nhưng loại bánh này là đặc trưng trong các món ăn ngày Tết của miền Bắc. Tương ứng ở miền Trung và miền Nam là bánh Tét. Bánh Chưng gắn liền với sự tích về Lang Liêu được Hùng Vương truyền ngôi nhờ “món ăn của trời đất”

“Vật trong Trời Đất không có gì quý bằng gạo, vì gạo là thức ăn nuôi sống muôn người. Nên lấy gạo nếp làm bánh hình tròn và hình vuông, để tượng hình Trời và Đất. Lấy lá bọc ngoài, đặt nhân trong ruột bánh, để tượng hình Cha Mẹ sinh thành” – sự tích bánh Chưng bánh Dày.

Bánh Chưng trong mâm cô cúng gia tiên những ngày Tết cũng là nét đẹp truyền thống của dân tộc Việt để nhắc nhở con cháu luôn nhớ về cội nguồn, tổ tiên.

Ở thành phố nay sẽ hiếm, nhưng ở nông thôn Việt Nam, hình ảnh cả nhà gói bánh Chưng rồi ngồi canh bánh cả đêm rất đỗi quen thuộc và gần gũi, cả năm mới có dịp cả gia đình quây quần làm cỗ, ăn chung….thật ấm cúng biết bao!

Nguyên liệu để làm bánh chưng gồm có: Lá dong, lạt giang dẻo, gạo nếp cái hoa vàng, đỗ xanh, thịt ba chỉ, muối và hạt tiêu. Ăn kèm với bánh Chưng là dưa hành. Thế nên mới có câu đối về sản vật ngày Tết: Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ – Cây nêu, tràng pháo bánh chưng xanh“.

Bánh chưng - món ăn ngày Tết
Bánh chưng – món ăn ngày Tết

Món ăn ngày Tết – Thịt nấu đông

Đây là món ăn ngày Têt rất đặc thù với khí hậu lạnh mùa Đông và đầu Xuân ở miền Bắc Việt Nam. Nguyên liệu để chế biến thịt đông gồm có chân giò, tai, bì lợn, mộc nhĩ và dùng tủ lạnh để giúp bề mặt thịt đông lại. Các thành phần hòa quyện với nhau, chìm nổi trong phần nước trong đã bị đông lại.

Để thưởng thức, thịt đông ra được cắt thành nhiều lát không dày cũng không quá mỏng để tạo độ ngậy và mát dịu khi cho vào trong miệng. Thịt đông ăn kèm với dưa hành, dưa cải, củ kiệu để giảm độ ngấy, chấm với nước nắm pha với chanh ớt để làm dậy mùi.

Xôi Gấc

Xôi gấc được nấu từ gạo nếp ngon, trộn thêm nhân của quả gấc tươi gấc tươi. Trước khi đồ hay hấp, gạo nếp được bóp cùng gấc tươi thêm chút rượu, chút muối, đường và nước cốt dừa cho thơm. Nhiều nơi sẽ cho thêm một chút đậu xanh sau khi xôi gác đã được úp thành hình trên đĩa.

Món ăn ngày Tết này khi chín sẽ có màu đỏ tươi của gấc, vị dẻo của gạo nếp, pha một chút ngậy dịu của nước cốt dừa, ngọt nhẹ của đường. Vì có màu chủ đạo là đỏ nên xôi gấc tượng trưng cho ngày đầu năm may mắn, hanh phúc, phước lộc đồi dào.

Giò chả

Tại miền Bắc, giò chả là món ăn có ý nghĩa phú quý, sang trọng, “trong ấm ngoài êm”, phúc lộc đầy nhà. Giò từ lâu đã trở thành món ăn vừa dân dã, quen thuộc, vừa sang trọng có thể dùng đãi khách. Bên cạnh bánh Chưng, trong các món ăn ngày Tết ở miền Bắc đều có một khoanh giò.

Trong ấm ngoài êm cũng là bí quyết tạo nên hương vị của giò ngày Tết:

“Trong ấm”: Chả lụa được làm từ thịt thăn heo tươi và còn ấm.

“Ngoài êm”: Chả lụa phải được bọc bằng 3 lớp lá chuối để bảo quản, bên trong là lớp non nhất, bên ngoài là lớp lá xanh già. Nhưng phải lựa lá xanh loại mượt, mềm, không được rách, phải làm sạch sẽ, hong trên hơi nước sôi và lau khô để đảm bảo độ dẻo khi gói, chả được buộc bằng lạt, khéo léo và chắc tay.

Trên mâm cơm, giò chả được cắt thành khoanh vừa với đĩa, được trang trí đẹp mắt, dùng với nước mắm tiêu hay tương ớt đều rất tuyệt.

Giờ chả - Món ăn ngày Tết
Giờ chả – Món ăn ngày Tết

Món ăn ngày Tết – Nem rán

Món ăn này nổi tiếng đến mức nhiều người nước ngoài cũng cực kỳ ưa chuộng. Món ăn ngày Tết này đặc biệt phù hợp với thời tiết lạnh khi Tết về ở miền Bắc.

Thành phần gồm có: thịt lơn băm, mộc nhĩ, miến, hành, giá, trộn đều cùng trứng, cuộn vào bánh tráng và đem rán giòn đều. Khi ăn dùng với nước năm chanh ớt tỏi, ăn kèm với sống hoặc thêm bún. Tuy nhiên, thông thường ngày Tết người dân sẽ không ăn kèm bún.

Các loại canh

Trong các món ăn ngày Tết ở miền Bắc không thể thiếu canh, tùy từng gia đình sẽ chuẩn bị những món canh khác nhau. Một số loại canh đặc trưng ngày Tết như: canh măng nấu chân giò, canh mọc bì lợn, canh nấm thịt nấu với các loại rau…

Các món ăn ngày Tết ở miền Trung

Bánh Tét miền Trung

Nếu như miền Bắc có bánh Chưng thì miền Trung có bánh Tét, với ý nghĩa “sự hội tụ của đất và trời“. Nếu bánh Chưng được gói bằng lá dong thì bánh Tét  thường được gói bằng lá chuối. Tuy nhiên, nguyên liệu của 2 loại bánh này là tương tự nhau. Chỉ khác nhau về hình dáng: bánh Tét hình trụ, bánh Chưng hình vuông.

Ngày này, trước sự giao thoa văn hóa vùng miền, trên mâm cỗ người Bắc cũng thường xuất hiện bánh Tét. Cũng như bánh Chưng, món ăn ngày Tết này cắt thành miếng ( hay khoanh tròn) rán giòn vào sáng mùng 2, 3 Tết, chấm với xì dầu thì đều ngon như nhau. Ở chiều ngược lại, người miền Trung khi về quê ăn Tết mà cầm thêm bánh Chưng làm quà cũng thật ấm cúng, ý nghĩa.

Bánh Tét
Bánh Tét

Nem chua

Dù là món ăn ngày Tết thông dụng của người miền Trung, nhưng người miền Nam và miền Bắc cũng rất mê món này, luôn có sẵn để ăn vào những ngày Tết. Nem có đủ vị chua ngọt mặn và cay của ớt. Nhiều nơi còn rán nem chua để tăng thêm vị đặc sắc của món ăn ngày Tết miền Trung.

Đặc sản miền Trung này được làm chủ yếu từ thịt heo, được tẩm ướp gia vị xong rồi được gói lại trong lá ổi cùng 1 miếng ớt để lên men trong vài ngày, chúng sẽ có vị chua thanh, giòn giòn, cay cay và có màu đỏ hồng, khi ăn chấm với tương ớt thì không thể nào quên.

Món ăn ngày Tết – Dưa món

Nếu miền Nam có củ kiệu, miền Bắc có dưa hành đơn giản thì miền Trung sẽ có dưa món được chế biến từ nhiều loại nguyên liệu khác nhau như cà rốt, đu đủ, củ cải, dưa leo, củ kiệu,… Đây là món ăn kèm với bánh Tét.

Tôm chua

Tôm chua là một trong những món đặc sản Huế, và thường xuất hiện trong những món ăn ngày Tết của người miền Trung. Tôm chua có vị ngọt bùi của tôm, độ béo ngậy của thịt, vị chua của khế, chát của xả, hương của các loại rau thơm và vị cay và thơm của riềng, tỏi ớt…

Chả bò

Miền Bắc có chả lụa thì Chả bò là đặc trưng của miền Trung. So với chả lụa thì chả bò có vị đậm hơn. Món ăn này cũng thường có trên mâm cỗ Tết, nó có đủ các vị mặn, ngọt, giòn, dai, cay quyện với mùi thơm nồng đặc trưng của tiêu đen.

Món ăn ngày Tết - dưa món
Món ăn ngày Tết – dưa món

Món ăn ngày Tết – Thịt lợn ngâm mắm

Tượng tự lạp xưởng trong Nam thì đây là món ăn có trong ngày Tết của người miền Trung. Nguyên liệu để làm món này đó là thịt heo nạc mỡ thái lát mỏng. Sau khi sơ chế sẽ được cho vào hủ để ngâm với nước mắm đường theo tỷ lệ bí quyết.

Thịt lợn ngâm mắm  ăn kèm với dưa món chua ngọt nữa, để giảm độ mặn và ngậy, sẽ ngon hơn khi cuốn bánh tráng cùng rau sống, chấm mắm ngọt.

Các món ăn ngày Tết ở miền Nam

Bánh Tét miền Nam

Bánh Tét dù có tên gọi chung với miền Trung nhưng có khác biệt, đó là món ăn ngày Tết này chia thành loại:

Bánh tét mặn: Nguyên liệu chủ yếu là thịt mỡ với đậu, một số gia đình có cho thêm lạp xưởng và trứng muối để tạo ra nhiều hương vị khác nhau.

Bánh tét ngọt: Nguyên liệu phổ biến là nhân chuối hay đậu đỏ, đậu xanh,… mỗi nhà còn có cách làm khác nhau theo khẩu vị.

Dù có chút khác biệt, nhưng ở mỗi miền đều có những loại bánh đặc trưng của ngày Tết và không thể thiếu trên mâm cơm, mẫm cỗ cúng, hay đãi khách…

Thịt kho trứng vịt

Món ăn ngày Tết thịnh hành nhất của các gia đình miền Nam. Bên cạnh bánh Tét thì thịt kho hột vịt sẽ không thể không xuất hiện trên mâm cơm ngày Tết. Món này có thể ăn với cơm, cuốn với rau và bún chấm nước mắm cay đều rất ngon.

Thịt kho hột vịt
Thịt kho hột vịt

Củ kiệu trộn tôm khô, dưa giá hẹ

Đây là các món ăn kèm với món thịt kho hộ vịt ở trên. Món ăn đầy đủ bao gồm: củ kiệu trộn tôm khô kèm với thịt kho hột vịt cuốn bánh tráng chấm mắm.

Cách chế biến thì vô cùng đơn giản, củ kiệu ngâm chua ngọt, còn dưa giá hẹ trộn đều với chanh hoặc giấm cùng đường ớt.

Canh khổ qua nhồi thịt

Đặc thù miền Nam là Tết vẫn khá nóng nên món ăn ngày Tết này sẽ làm dịu mát cơ thể, rất được các gia đình ưa chuộng trong mâm cỗ Tết. Cách chế biến cũng không quá phức tạp:

Khổ qua rạch lưng chừng, rửa sạch bên trong lãn bên ngoài. Thịt trộn đều với mộc nhĩ, vo thành viên rồi nhồi vào ruột khổ qua, nấu cùng nước trong hoặc nước xương, nêm thêm mắm muối và hành lá. Khổ qua nhồi thịt là món ăn giải nhiệt, giải độc rượu bia rất tốt.

Lạp xưởng

Đây là món ăn thường ngày nhưng được dùng nhiều hơn vào những ngày Tết, bởi ngoài hương vị thì màu đỏ của món ăn ngày Tết này mang ý nghĩa may mắn.

Lạp xưởng có nhiều loại, từ tươi, khô, nạc, tôm, cá… vị rất ngon dai ngọt, ăn cùng cơm hoặc cuốn bánh tráng cũng vô cùng ngon.